fa بررسی ارتباط چند اصطلاح کلامی در دو اثر منثور عرفانی: قوت‌القلوب و شرح‌التعرف تصوف و عرفان تصوف و عرفان پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:IRMitra">یکی از مسائل مهم کلامی، ارادهالله است که به نوبۀ خود، با مواردی چون امر، محبت، قضا، خلق و علم الاهی مربوط است. در این مقاله، موضوع مورد بحث را با روش توصیفی- تحلیلی در <i>قوت‌القوب ابوطالب مکی</i> و <i>شرح التعرف مستملی بخاری</i> بررسی کرده‌ایم و با توجه به اینکه هدف والای تصوف، بر فنای ارادۀ انسان در ارادۀ حق متمرکز است، انتظار می‌رود که صوفیه تمامی امور موجدۀ این عالم را زاییدۀ ارادۀ حق، تعالی شأنه، بدانند و در عین حال از اعتقاد به جبر نیز که مستلزم تکاسل در انجام وظایف عبودیت است، کناره‌گیری کنند. هر دو نویسنده، اعتقاداتی سازوار با اهل سنت و جماعت و به ویژه اشاعره دارند. همگی آنها ارادۀ الاهی را مساوق با تحقق فعل و عدم آن را مساوی با عدم تحقق فعل می‌دانند. به زعم آنان، ارادۀ خداوند بر انجام گناهان یا ترک واجبات تعلق می‌گیرد و این اراده مطابق با علم سابق اوست؛ اما امر، نهی، رضا و محبت الاهی، لزوماً با اراده و علم سابق او همسو نیست. هیچ‌ کدام از این دو نویسنده، محبت و رضا را از متعلَقات اراده نمی‌دانند و در این باب، با <i>ابوالحسن اشعری</i> موافقتی ندارند. به زعم آنان، ارادۀ خداوند بر فعلی که خلاف امر او باشد، مستلزم جبر نخواهد بود؛ زیرا معیار طاعت و معصیت، موافقت یا مخالفت امر است، نه اراده. دیگر این‌که خداوند مطابق با علم سابقش اراده بر وقوع فعلی می‌کند و بر همین اساس، از ابتدا به احوال مکلَّف و فرمانبرداری یا تخلف و سرپیچی او آگاه است.</span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:9.0pt">Divine will is one of the important theological issues that is closely related to such concepts as command, love, decree, creation, and divine knowledge. This study examines the relationship among these concepts in Qūt al-Qulūb by Abū Ṭālib al-Makkī and Sharḥ al-Taʿarruf by Mustamlī Bukhārī, employing a descriptive-analytical method. Given that the ultimate aim of Sufism is the effacement of human will in the Divine Will, one might expect Sufis to regard all events and phenomena in the world as resulting from God&rsquo;s will while simultaneously avoiding determinism, which could lead to negligence in fulfilling the obligations of servitude. Both authors hold theological positions broadly consistent with those of the Sunnī tradition and, in particular, the Ashʿarites. They regard divine will as necessarily corresponding to the occurrence of an act, while the absence of divine will corresponds to its non-occurrence. In their view, God&rsquo;s will may be directed toward the commission of sins or the abandonment of obligatory acts, and such will is consistent with His pre-eternal knowledge; however, divine command, prohibition, satisfaction, and love do not necessarily correspond to His will and pre-eternal knowledge. Neither author regards love and satisfaction as objects of divine will, and in this respect they do not concur with Abū al-Ḥasan al-Ashʿarī. In their view, God&rsquo;s willing an act that is contrary to His command does not entail determinism, because the criterion of obedience and disobedience is conformity or nonconformity to the divine command, rather than conformity to divine will. Moreover, God wills the occurrence of an act in accordance with His pre-eternal knowledge and therefore possesses prior knowledge of the state of the morally responsible person and whether that person will obey or disobey.</span></span></span> ارادهالله, امر, خلق, علم کلام, محبت. Divine Will, Command, Creation, Islamic Theology, Love. 187 203 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-1818-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Mostafavi حسین مصطفوی s.hoseinmostafavi1979@gmail.com 10031947532846005623 0009-0007-0257-6635 Yes Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی Ahmad Khatami احمد خاتمی khatami685@gmail.com 10031947532846005624 0009-0008-6059-4193 No Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی Maryam Abolghasemi مریم ابوالقاسمی abolghasemi2014@gmail.com 10031947532846005625 0009-0007-0296-4208 No Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی